info@saharating.com +90 212 291 97 91 / for English click here...

KREDİ DERECELENDİRME METODOLOJİSİ

SAHA’nın kredi derecelendirme metodolojisi, belirli ağırlıklar taşıyarak nihai harf notuna etki eden kantitatif ve kalitatif olmak üzere iki kategori altında toplanan ölçütlerden oluşmaktadır.

Kantitatif analiz nitelikli unsurlar şunlardır:
• SAHA-Skor
• Sektör karşılaştırmalı mali rasyo analizi
• Fon akışları ve serbest nakit jenerasyonu analizi
• Finansal projeksiyon baz ve stres senaryo analizleri
• Temerrüt spesifik risk faktörleri analizi

Nihai harf notuna etki eden kalitatif nitelikli başlıklar ise şunlardır:
• Firma risk analizi
• Sektör risk analizi
• Ortakların analizi
• Ana-yavru şirket ilişkileri analizi
• Kurumsal yönetim ilkelerine uyum

Kantitatif Analiz

SAHA-Skor

SAHA’nın kredi derecelendirme metodolojisinde önemli bir yer tutan SAHA-Skor, kuruluşundan bu yana BİST’e kote endüstri şirketleri mali verilerinden hareketle temerrüde düşen vakaları ayırt etmek üzere geliştirilen ve teorik bir temerrüt olasılığını yansıtan bir skorlama modelidir. SAHA-Skor geliştirirken Türkiye’de faaliyet göstermiş ve göstermekte olan şirketlerin verilerine dayanan ve dolayısıyla Türk şirketlerinin yapısal özelliklerini yansıtan özgün bir modelleme çalışmasını amaçlamıştır.

Sektör Karşılaştırmalı Rasyo Analizi

Kantitatif analiz kapsamındaki bir diğer ölçüt, şirketin sektördeki emsalleri ile mali performans açısından karşılaştırılmasından elde edilir. Mukayese edilen rasyolar 6 kategoride incelenmekte olup, analiz çalışması her kategoride belirli sayıda olmak üzere toplam 60 rasyo bazında yürütülür. Bu kategoriler şunlardır:

Likidite rasyonları (13 rasyo)
Nakit oranları (9 rasyo)
Finansal yapı oranları (16 rasyo)
Faaliyet oranları (10 rasyo)
Kârlılık oranları (10 rasyo)
Büyüme oranları (2 rasyo)

Fon Akışları ve Serbest Nakit Jenerasyonu Analizi

Kantitatif analiz kapsamındaki bir diğer değerlendirme, şirketin son yıllardaki fon akış kaynaklarını ve bunların kullanımlarını ayırt etmek amaçlıdır. Fon akışları tablosu, şirketin fon akışlarının sağlığını, faaliyet alanı karakteristiklerine uygunluğunu, varsa sorunların yetersizliklerinin kaynak ve nedenlerini teşhis etmeyi amaçlar.

Kaynak ve harcamaların terkibinin analizine ek olarak, şirketin tüm faaliyetlerinden ürettiği operasyonel ve serbest nakitin, yükümlülüklerine kıyasla yeterliliğinin incelendiği Nakit Jenerasyonu analizi şirketin nakit performansı ile ilgili bir klasifikasyon yapılmasını sağlar.

Finansal Projeksiyon Baz ve Stres Senaryo Analizleri

Şirketin geçmiş performansı ve mevcut durumu önemli göstergeler sunarken, geleceğe yönelik risklerin de teşhis edilmesi ayrı önem taşır. Bunun için, şirketin finansal modeli esas alınarak projeksiyonlar yapılır ve farklı senaryolar analiz edilir.

Finansal analiz modeli, belirli varsayımlara dayanarak geleceğe yönelik baz ve stres senaryo alternatifleri durumunda şirketin mali gücünü stres testine tabi tutarak sonuçları analiz etmeyi amaçlar.

Modeldeki varsayımlar a) Genel ekonomik parametreler ve b) Şirketin operasyonel ve finansal parametreleri olarak belirlendikten sonra, bu parametreler için gelecek 5 yıla ilişkin iki set projeksiyon üretilir.

Baz senaryo varsayımları, şirketin orta vadeli bütçe ve planlama çalışmaları baz alınarak, üretilir. Bu senaryoda şirketin olağan koşullarda planladığı faaliyetlerin aksamadan yürüyeceği varsayımı altındaki performansı değerlendirilir.

Stres senaryosu varsayımları ise, genel ekonomik ve operasyonel/finansal parametrelerin volatilite değerleri gözönüne alınarak geleceğe yönelik stres durumu yaratacak değerleri belirleyerek elde edilir.

Bu varsayımlar altında şirketin gelecek dönemde yükümlülüklerinin artış azalış trendleri, bu yükümlülükleri yerine getirme riskinin gelişimi değerlendirilir.

Temerrüt Spesifik Risk Faktörleri Analizi

Temerrüt olasılığına etki eden spesifik faktörler ayrı ayrı değerlendirilir:

  • Yaş
  • Büyüklük
  • Reel Satış Geliri bazında büyüme trendiReel Satış Geliri, Brüt Kârlılık, FAVÖK, Net Kârlılık, Hisse değeri gibi değişkenlerde yaşanan volatilite

Kalitatif Analiz

Kalitatif Analiz, faaliyet alanıyla ilgili risk faktörleri ile şirketin kurumsal yönetim düzeyi ve hissedarlarının/ana şirketin değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Faaliyet alanına ilişkin değerlendirme, sektörün ve firmanın sektör içindeki yerinin değerlendirmesini kapsar.

Sektör Riski

Sektör riski başlığı altında, sektörün ekonomi içindeki yeri ve büyüme trendi, sektördeki rekabet ortamı, rekabet koşulları, sektöre giriş kolaylığı, pazarlama kanalları ve tedarik yapısı gibi unsurlar analiz edilerek kendi alt başlıkları itibariyle değerlendirilir.

Firma Riski

Firma risklerini oluşturan temel faktörler olarak, firmanın stratejisi, pazardaki payı ve konumu, büyüme trendi, üretim kapasitesi ve kullanımı, maliyet yapısı, ürün kalitesi, organizayon ve istikrarı gibi unsurların yanısıra, finansman erişim kapasitesi, finansman kaynak çeşitliliği, alternatif finansman kaynakları, kısa/uzun vade yapılandırması, bilanço dışı yükümlülükleri ve muhasebe uygulamaları gibi başlıklar ele alınır.

Ana-Yavru Şirket İlişkileri

Firma risklerine ilişkin bir diğer başlık, analiz edilen şirketin bir ana şirket olması veya bir ana şirkete bağlı “bağımlı (captive)” yavru şirket olması durumunda gündeme gelebilecek risklerin ayırd edilebilmesi ve notlamaya faktör edilmesidir.

Ana şirketler incelenirken, iştiraklerinin adedi, sektör ve strateji uyumluluğu, ilişkili taraf ticari ve finansal ilişkilerinin boyutu, karşılıklı yükümlülüklerin ölçeği, mali raporlarının konsolidasyon kapsamı, iştiraklerin yansıtabileceği muhtemele riskler ele alınır.

Yavru şirket olma durumunda ise ana şirketin niteliği, kurumsallığı, faaliyet alanlarının stratejik uyumu, ticari ve finansal ilişkileri, karşılıklı teminat ve yükümlülükler ele alınır.

Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum

Kalitatif analizin ikinci önemli alt başlığı, şirketin kurumsal yönetimden kaynaklanan risklerinin ayırd edilebilmesine yöneliktir. Şirketin kurumsal yönetim ilkelerine uyum düzeyi bu konuda standart ölçüt olmaktadır. Kredi derecelendirme kapsamında incelenen kurumsal yönetim yetkinliği, kurumsal yönetim derecelendirme çalışması kadar kapsamlı olmayıp, ana hatlarıyla temel ilkelere uyumu sorgulamaktadır.

Şirketin halihazırda yetkili bir derecelendirme kuruluşundan alınmış geçerli bir kurumsal yönetim derecelendirme notu varsa, bu not kullanılır. Yoksa, kredi derelendirme çalışması kapsamında bir not belirlenir.

Hissedarlar

Hissedarlar bahsi, şirketin kredi riskinde belirleyici unsurlardan birisidir. Hissedarların riski ele alınırken, gerek ortakların itibarı gerekse şirketin ortaklar açısından önemi göz önüne alınmaktadır.

Birincisi ile ilgili, ana ortağın kurumsal/yapısal niteliği, yaşı, ölçeği, geçmiş performansı ve varsa kurumsal yönetim ve kredi derecelendirme notu değerlendirilirken, şirketin ortaklar açısından önemi ele alınırken ise, ana ortağın stratejik pozisyonu, şirketteki iştirak ölçeği, şirket ile ana ortağın faaliyet alanlarının uyumu ve tamamlayıcılığı, ana ortağın kontrol düzeyi, karar alma mekanizmalarına etkisi, verdiği garanti ve kefaletler gibi unsurlar değerlendirilir.