info@saharating.com +90 212 291 97 91 / for English click here...

KREDİ DERECELENDİRME METODOLOJİSİ

SAHA A.Ş.’nin derecelendirme süreci  bir şirketin mali tabloları, işletme performansı ve önünde bulunan risk ve fırsatların, içinde faaliyet gösterdiği sektörün koşullarının, rakip firma ve ürün/hizmetlerle karşılaştırmasının, gelecek için plânlarının, kurumsal yönetim uygulamalarının ve yönetimin ehliyet, felsefe, etik ve etkinlik açısından derinlemesine incelenmesinin dahil olduğu metodolojiden oluşur. Bu metodoloji, kalitatif ve kantitatif olmak üzere iki ana başlık altında uygulanır.

Kantitatif ve kalitatif metodolojilerimiz, dört belirleyici özellik üzerine inşa edilmiştir: Sektör Riski, İş Riski, Finansal Risk ve Yönetim Kalitesi.

Finansal riskin çözümlenmesinde ana rolü “kantitatif” analizimiz oynar ve aşağıda belirtilen bileşenlerden oluşur:

  • Son 20 yıla ait Türk borsa bilgilerinden yararlanılarak SAHA A.Ş. tarafından geliştirilen ve istatistiksel lojistik regresyon modeline dayanan bir temerrüt riski değerlendirmesi.

  • 50’nin üzerinde finansal rasyoyu kapsayan endüstriye dayalı bir emsal karşılaştırması.

  • Mevcut koşulların geçerli olacağı varsayımları çerçevesinde gelecekteki nakit akışlarını değerlendirecek bir finansal öngörü modeli. Bu sonuçlar daha sonra, faiz oranı, döviz, GSYİH büyümesi ve şirketin hassas olduğu diğer operasyonel değişkenler gibi kritik harici parametrelerin baskı altında olduğu bir stres senaryosu ile karşılaştırılmaktadır.

Ayrıca, kantitatif analizimiz aşağıdaki belirli temerrüt riski unsurlarını değerlendirir:

VOLATİLİTE: Şirket değerinin volatilitesinin yüksek olması, şirket varlıklarının değerinin borçlarının seviyesinin altına düşme (temerrüt) olasılığının yüksek olduğunu gösterir.

BÜYÜKLÜK: Büyük şirketler hem coğrafik, ürünsel ve insan kaynakları açılımlarında genellikle daha çeşitlemeli ve esnek olabildiklerinden, hem de ortaya çıkabilecek engel ve değişimlere karşı kapasite olarak daha esnek ve hazırlıklı olduklarından volatiliteye karşı daha korunmalılardır.

KÂRLILIK: Yüksek kârlılık oranlarının temerrüt olasılığını düşürdüğü global olarak ispatlanmıştır. Kârlılık ile faiz harcamaları birlikte ele alınırsa kârlılık ve kaldıraç oranlarının analizi bir hayli aydınlatıcı olur.

NAKİT YARATMA: Kârlılık, ve bundan daha da önemli olan, şirketin operasyonel nakit yaratma kabiliyeti, uzun vadede sürdürülebilirlik ve kısa vadede yükümlülüklerini yerine getirme kabiliyeti açısından çok önemlidir.

LİKİDİTE: Düşük likidite (dönen varlıklar/KVYK) global olarak yüksek temerrüt olasılığı anlamına gelir ama yatırım yapılabilir kategorisinde ters tepkiye yol açabilir.

BÜYÜME: Hem çok yüksek hem de çok düşük büyüme oranları temerrüt olasılığını artırır.

FİNANSAL VE OPERASYONEL YAPI: Şirketin kaldıraç yapısı, alacak kalemindeki bakiyeler, stok ve borç döngüsü, finansal kaynaklara erişimi, finansal maliyetleri ve borç servis kabiliyeti büyük önem taşımaktadır.

Kredi derecelendirme sürecimizin asal amacı, yönetim veya yatırım analizi değil, şirketin finansal yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesini ölçmektir. Bu yükümlülüklerin zamanında ve tamamının ödenmesi için şirketin yeterliliği ve istekliliği değerlendirilmelidir. Bu süreçte yüzlerce oran analiz edilebilir ama bunun gerekliliği sorgulanmalıdır. Öte yandan, farklı sektörler, farklı şirketler ve farklı koşullar farklı oranların incelenmesini gerektirir. Önemli olan aradığımız şeyin ne olduğunu iyi tespit etmiş olmaktır (şirket finansal yükümlülüklerini yerine getirebilecek durumda mı?). Bu bağlamda dört başlığa odaklanmaktayız:

Bilanço: Finansal yükümlülüklerin ve bu yükümlülükleri destekleyecek varlık kalitesinin belirlenmesi. Burada sadece borç/sermaye yapısını incelemek yeterli değildir. Tüm borç yükümlülüklerinin (bilanço dışı olanlar dahil), varlıkların nakit üretme kabiliyetleriyle karşılıştırılması gerekir. Öte yandan, borçların ne kadar agresif veya ne kadar muhafazakâr yapılandırıldığının iyi anlaşılması gerekir.

Kârlılık: Kârlılık, şirketin gelecekteki nakit akışlarının, değerinin, volatilitesinin, performansının ve kapasitesinin en iyi ölçütüdür (özellikle rakiplere karşı).

Nakit Yaratma: Finansal yükümlülükler yaratılan nakit ile karşılanır. Şirketin nakit yaratma kabiliyetini nakit gereksinimi ile karşılaştırmak bir finansal analizin en kritik bölümüdür. Kârlılıktan farklı olarak, şirketin operasyonel nakit akım ölçümleri gelecekteki yükümlülükleri yerine getirme kapasitesi açısından çok daha iyi ve kritik bir göstergedir.

Finansal Esneklik: İş ortamında meydana gelen dalgalanmalarda şirketin ayakta kalma kapasitesini ölçer. İş koşulları zorlaştığında şirketin nakde erişim ve borç (yük) hafifletme alternatifleri, olanakları ve kabiliyetinin ölçülmesi temerrüt olasılığını en iyi ölçen kriterlerden biridir.

Bu dört ana odak noktasını ve farklı coğrafik, sektörel, kurumsal ve iş koşullarını esas alarak hangi finansal oranların analiz edileceği ve bu oranların sektörel, ulusal ve global olarak derecelendirmeye teşkil edecek şekilde değer skalalarının belirlenmesi, metodolojimizin bu aşamasının ana ayağıdır.

 

FİNANSAL GÖSTERGELERİN ANALİZİ

 

Kritik kategoriler altında dikkate alınan finansal göstergelerden bazıları şöyledir:

 

  1. BELİRLİ TEMERRÜT GÖSTERGELERİ

 

  • İşletme Sermayesi / Toplam Varlıklar
  • Geçmiş Yıllar Kârı / Toplam Varlıklar
  • FVÖK / Toplam Aktifler
  • Piyasa Değeri / Toplam Borç
  • Satışlar / Toplam Varlıklar
  • Nakit Akışı / Toplam Borç

 

  1. BÜYÜME & VOLATİLİTE

 

  • Satış Miktarındaki Artış ve Düzeltilmiş Reel Büyüme Gelirleri
  • FVAÖK Büyümesi
  • Net Kâr Gelişimi

 

  1. LİKİDİTE

 

  • Cari Oran
  • Asit Test Oranı (Likidite Oranı)
  • Nakit Oranı
  • Likit Değerler ile Kısa Vadeli Borçlar Arasındaki Oran
  • Stok Bağımlılığı
  • Net Yabancı Para Pozisyonu

 

  1. KÂRLILIK

 

  • Aktif Kârlılık
  • Özsermaye Kârlılık Oranı
  • Brüt Kâr Marjı
  • FVAÖK Marjı
  • İşletme Kârı Marjı
  • Net Kâr Marjı

 

  1. NAKİT YARATMA

 

  • Nakit Dönüşüm Döngüsü
  • İşletme Nakit Yaratımı
  • Serbest Nakit Yaratımı
  • Kral Nakit Marjı (Gelir tablosu yerine nakit akış tablosunu kullanarak kârın ölçülmesi)

 

  1. FİNANSAL & OPERASYONEL YAPI

 

  • Kaldıraç Oranları
  • Alacak, Borç ve Stok Devir Hızı Oranları
  • FVAÖK ile Finansal Maliyet Arasındaki Oran
  • Özkaynak Yaratma – Dağıtılmayan Kârın Aktif Toplama Oranı
  • Uzun Vadeli Borçlar ile Kapitalizasyon Oranı Arasındaki Oran (UVYK ile UVYK + Özkaynaklar)
  • Sabit Değerler ile Kapitalizasyon Oranı Arasındaki Oran
  • Bilanço İçi-Dışı Toplam Yükümlülükler / (Bilanço İçi-Dışı Toplam Yükümlülükler + Özkaynaklar)
  • Bilanço İçi-Dışı Toplam Yükümlülükler / (Bilanço İçi-Dışı Toplam Yükümlülükler + Piyasa Değeri)

 

  1. FİNANSAL KAYNAKLAR

 

Borçluluk Profili

 

  • KVYK ve vadeleri
  • UVYK ve vadeleri

 

Banka

 

  • Total Ulusal ve Uluslararası Erişebilirlik
  • Krediler ve maliyet profilleri (faiz oranları – sabit, değişken) & vadeleri
  • Borç tetikliyicileri
  • Anlaşmalar
  • Fesih seçenekleri, şartları ve imkânları
  • Kısıtlayıcı Koşullar

 

Özel Sektör Borçlanma Senetleri

 

  • Tahvil Finansman Boyutu
  • Alım-Satım Marjı, Vadeleri
  • Geçmiş Performans

 

Bilanço Dışı Yükümlülükler

 

  • Kıdem tazminatı ödemeleri
  • Emeklilik fonları
  • Finansal Kiralama
  • Teminatlar
  • Devam eden davalar
  • Faktoring alacakları
  • Kefaletler
  • Hissedarların ya da konsolide edilmeyen bağlı ortaklıkların yükümlülükleri
  • Destek anlaşmaları

 

 

KALİTATİF DEĞERLENDİRME

Metodolojimizin kalitatif aşamasında yapılan değerlendirme ve incelemeler sektör riski, iş/kurumsal risk, ana/bağlı şirket ilişkileri, hissedarların itibarı/finansal kapasitesi ve kurumsal yönetim olmak üzere 5 başlık altında toplanır.

  1. SEKTÖR RİSKİ

 

Sektördeki satış ve kazanç beklentileri

 

  • Uzun soluklu GSYİH büyümesine kıyasla sektör büyümesi
  • Fiyatlandırma kapasitesi
  • Sektörün stratejik konumu (yeni ve genç ilâ olgun ya da doymuş)
  • Sektörün uygun yönleri
  • İleri ve geriye dönük ilişkiler ve diğer sektörlerin performansına duyarlılık

 

Konjonktör dalgalanmaları ve mevsimsellik

 

Sektördeki giriş engelleri

 

  • Maliyetler
  • Teknoloji
  • Müşteri erişimi
  • Tedarikçiler
  • Ham madde

 

Sektördeki riskler

 

  • Kârlılık ve kârlılık üzerindeki sektörel baskının seviyesi
  • Sermaye yoğunluğu
  • Kanunların ve düzenlemelerin etkisi

 

SAHA kendi bilgilerini ve dış kaynaklar kullanarak periyodik sektör raporları üretir ve veri bankasında muhafaza eder.

 

  1. ŞİRKET RİSKİ

 

Rekabet Ortamı

 

  • Rekabet politikası
  • Belli başlı rakipler
  • Rekabetçi avantajlar
  • Pazar payı
  • Pazarlama kanalları ve kapasiteleri
  • Fiyatlar ve fiyat politikası
  • Ürün ve satış çeşitliliği (ürün yelpazesi)
  • Teknoloji

 

Kurumsal İstikrar ve Güç

 

  • Operasyönel (işletme) farklılaşma ve hareketlilik
  • Finansal farklılaşma ve hareketlilik (maliyet etkinliği)
  • Varlık ve sermaye esnekliği

 

Yürürlükteki kanun ve yönetmeliklerdeki kısıtlamalar

 

  1. ANA ŞİRKET & İŞTİRAK İLŞKİSİ

 

“Tâli” bir şirkete has durumlarda analiz, söz konusu şirketin hangi tarafta yer aldığına bağlı olarak ana şirket/iştirak ilişkisine odaklanmaktadır.

 

Bu analiz, entegrasyon ve stratejik uyum seviyesi, iç faaliyet ve ticaret seviyesi, garanti ve benzeri bilanço dışı bağımlılıklar, finansal raporlardaki konsolidasyon düzeyi ve şeffaflık ile ana şirket ile tâli bağımlı şirketler arasındaki diğer ilişkiler ile ilgili riskleri ortaya çıkartmaya çalışmaktadır.

 

  1. PAY SAHİPLERİNİN İTİBARI VE FİNANSAL KAPASİTELERİ

 

Gerek bir veya daha fazla gerçek kişi girişimcinin olduğu durumlarda, gerekse de bir kurumsal holdingin dahiliyetinde hissedarların tespiti risklerin belirlenmesi açısından çok önemlidir.

 

Hakim hissedarların mülkiyet ve işyeri sicilinin yanı sıra, şirketin çalışma alanı ve sahiplerinin stratejik konumlanması arasındaki uyum da ana şirketin finansal gücü ve itibarı ile alâkalıdır.

 

Ana şirketin daha önce sertifikalı kuruluşlardan kurumsal yönetim ve kredi derecelendirme notlarını almış olması da ayrıca dikkate alınır.

 

  1. KURUMSAL YÖNETİM

 

Kurumsal Yönetim uyum ve uygulamaları, şirketin risk değerlendirmesinde önemli bir ağırlığa sahiptir. SAHA, Türkiye’de Kurumsal Yönetim Derecelendirmelerinde uzman ve pazar lideri olarak kredi derecelendirme değerlendirmeleri için revize bir kurumsal yönetim metodolojisi uygulamaktadır.

 

SAHA, şirketin pay sahipliği hakları, kamuyu aydınlatma faaliyetleri, menfaat sahipleri ile olan ilişkisi ve yönetim kurulunun genel etkinliği ve güvenilirliği ile ilgili örgütsel prosedürlerine odaklanmaktadır.

 

Eğer şirket daha önce sertifikalı bir kurumsal yönetim derecelendirme kuruluşu tarafından derecelendirilmişse, bu değerlendirme dikkate alınır.